Η Άγκυρα βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, καθώς φιλοξενεί στις 7 και 8 Ιουλίου τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, αυξημένων αμυντικών δαπανών και πιέσεων από την Ουάσινγκτον προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα τόσο για το μέλλον της Συμμαχίας όσο και για τις φιλοδοξίες της Τουρκίας.
Στο προσκήνιο βρίσκονται αμυντικές συμφωνίες που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 10 δισ. δολάρια, ενώ η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη διοργάνωση για να επιβεβαιώσει τον ρόλο της ως μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες δυνάμεις της παγκόσμιας αμυντικής βιομηχανίας.
Τα «στοιχήματα» Ερντογάν
Για τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Σύνοδος αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από μια τυπική διπλωματική διοργάνωση.
Η τουρκική κυβέρνηση σχεδιάζει να επαναφέρει το αίτημά της για άρση όλων των περιορισμών στο εμπόριο αμυντικού υλικού μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι οι περιορισμοί αυτοί υπονομεύουν τη συνοχή της Συμμαχίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι προσπάθειες της Άγκυρας να προωθήσει νέες συμπράξεις με ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως με τη Γαλλία και την Ιταλία, για το πρόγραμμα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας SAMP/T.
Στο περιθώριο της Συνόδου, ιδιαίτερη σημασία αναμένεται να έχουν οι επαφές του Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η τουρκική πλευρά επιδιώκει να αξιοποιήσει το θετικότερο κλίμα των τελευταίων μηνών στις σχέσεις Άγκυρας – Ουάσινγκτον, με βασικό στόχο την άρση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων και, κυρίως, την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, από το οποίο αποκλείστηκε μετά την αγορά των ρωσικών συστημάτων S-400.
«Αν η Σύνοδος δεν γινόταν στην Τουρκία, δεν νομίζω ότι θα πήγαινα» είχε δηλώσει τον Ιούνιο ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά από τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο Λευκό Οίκο.
Μάλιστα, ερωτηθείς από δημοσιογράφο εάν θα μεταβεί στην Τουρκία με ένα «δώρο» για τον Ερντογάν, δηλαδή τα F-35, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε:
«Έτσι νομίζω. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Κάποιοι άνθρωποι δεν τον υπολογίζουν, αλλά είναι πραγματικά ένα ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ. Μάλλον θα κάνω κάτι, που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο (σ.σ. τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν)».
Πιέσεις Τραμπ προς την Ευρώπη
Η σύνοδος πραγματοποιείται στον απόηχο νέων πιέσεων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης στην άμυνα της ηπείρου. Παράλληλα, οι ανακοινώσεις για μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη και η αναθεώρηση της στρατηγικής διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων έχουν προκαλέσει ανησυχία σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Σύμφωνα με το Reuters, οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών αναμένεται να συζητήσουν κυρίως την πρόοδο προς την επίτευξη του στόχου δαπανών ύψους 5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος για την άμυνα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο του αμυντικού βάρους εντός της Συμμαχίας.
Σύμφωνα με το προσχέδιο της διακήρυξης, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς αναμένεται να τονίσουν ότι μόνο μέσα στο 2025 αύξησαν τις αμυντικές επενδύσεις τους κατά περισσότερα από 139 δισ. δολάρια
«Το 2025, οι Ευρωπαίοι Σύμμαχοι και ο Καναδάς αύξησαν τις επενδύσεις τους σε βασικές αμυντικές ανάγκες κατά περισσότερα από 139 δισεκατομμύρια δολάρια», αναφέρει το Reuters.
Συμβόλαια δισεκατομμυρίων και βιομηχανική ενίσχυση
Για πρώτη φορά, η Σύνοδος θα συνοδεύεται από το NSDIF26, μια πλατφόρμα όπου κυβερνήσεις, στρατιωτικοί αξιωματούχοι, επενδυτές και κορυφαίες αμυντικές εταιρείες θα συζητήσουν την επόμενη μέρα της διατλαντικής αμυντικής παραγωγής.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έχει προαναγγείλει την ανακοίνωση συμφωνιών αξίας άνω των 10 δισ. δολαρίων, ενώ άλλες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για συμβόλαια που συνολικά θα φτάσουν σε «δεκάδες δισεκατομμύρια».
Σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, αυτές οι συμφωνίες θα καλύψουν ένα ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένου του διαστήματος και της επιτήρησης, της ολοκληρωμένης αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας και των δυνατοτήτων κρούσης.
Η Ουκρανία παραμένει προτεραιότητα
Παρά το γεγονός ότι το επίκεντρο της φετινής συνόδου μετατοπίζεται περισσότερο στη βιομηχανική διάσταση της άμυνας, η υποστήριξη προς την Ουκρανία παραμένει ψηλά στην ατζέντα.
Σύμφωνα με το Reuters, οι ηγέτες αναμένεται να επαναβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους για στρατιωτική στήριξη του Κιέβου, με στόχο τη διάθεση 70 δισ. ευρώ σε εξοπλισμό, εκπαίδευση και βοήθεια μέσα στο 2026, καθώς και τη διατήρηση αντίστοιχων επιπέδων στήριξης το 2027.
Στη σύνοδο θα συμμετάσχει και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος αναμένεται να έχει επαφές με ηγέτες της Συμμαχίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Ιράν και οι νέες γεωπολιτικές εντάσεις
Ένα ακόμη θέμα που αναμένεται να απασχολήσει τους ηγέτες είναι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα το Ιράν. Αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν ανησυχία ότι οι διαφωνίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και ορισμένους Ευρωπαίους συμμάχους για τη διαχείριση της κρίσης ενδέχεται να επηρεάσουν το κλίμα της συνόδου.
Σύμφωνα με το Reuters, αναμένεται να υπογραμμιστεί η πάγια θέση της Συμμαχίας ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ θα περιλαμβάνονται εκκλήσεις για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
