Συγκεκριμένα η Κομισιόν αναφέρει πως πέρα από τα 500 εκατ. ευρώ του Αποθεματικού Κρίσης που θα αποταμιευτούν, τα κράτη-μέλη θα μπορούν:
-Να προκηρύξουν μία νέα παρέμβαση μέσω του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης με συγχρηματοδότηση 65% από την ΕΕ για τη στήριξη της ρευστότητας των παραγωγών, χρησιμοποιώντας πόρους ακόμη και από τις άμεσες ενισχύσεις που δεν απορροφήθηκαν. Η τελευταία αυτή διάταξη αφορά ιδιαίτερα την Ελλάδα για το έτος ενίσχυσης 2025 που προβλέπεται να αφήσει «ρέστα» έως και 80 εκατ. ευρώ. Σε αυτό το Μέτρο μπορούν τα κράτη-μέλη να προστέσουν έως και 200% επιπλέον εθνικά κονδύλια.
-Να πληρώσουν την προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης πριν τις 16 Οκτωβρίου για να βοηθήσουν με τη ρευστότητα των παραγωγών. Στη χώρα μας κάτι τέτοιο μοιάζει πολύ δύσκολο, καθώς το ΟΣΔΕ δεν έχει ανοίξει ακόμη.
– Να τροποποιήσουν για το ημερολογιακό έτος 2027 τα κράτη-μέλη το μπάτζετ των άμεσων ενισχύσεων.
Ξεφυλλίστε και κατεβάστε σε υψηλή ανάλυση το Profi του Ιουνίου
Αναλυτικά η ανακοίνωση της Κομισιόν αναφέρει:
Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει μέτρα για να βοηθήσει τους αγρότες που αντιμετωπίζουν το απότομο αυξανόμενο κόστος των λιπασμάτων και να στηρίξει την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης, υλοποιώντας το πρόσφατα ανακοινωθέν Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα. Τους τελευταίους μήνες, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των λιπασμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, η Επιτροπή προτείνει δύο συγκεκριμένα βραχυπρόθεσμα μέτρα.
Πρώτον, η Επιτροπή παρέχει οικονομική ανακούφιση για να βοηθήσει τους αγρότες που χρειάζεται να αγοράσουν λιπάσματα ώστε να εξασφαλίσουν τις επόμενες καλλιέργειές τους. Τις επόμενες εβδομάδες, η Επιτροπή στοχεύει να κινητοποιήσει συνολικά 540 εκατ. ευρώ. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η Επιτροπή πρότεινε την ενίσχυση του γεωργικού αποθεματικού με επιπλέον 300 εκατ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2026, πέραν των υπολοίπων διαθέσιμων πόρων. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να συμπληρώσουν το ποσό αυτό με έως και 200% εθνικής χρηματοδότησης, ανεβάζοντας τη συνολική διαθέσιμη στήριξη σε δυνητικό ύψος έως 1,5 δισ. ευρώ.
Δεύτερον, η Επιτροπή προτείνει στοχευμένες προσαρμογές στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να παρέχουν ταχύτερη και πιο ευέλικτη στήριξη στους αγρότες για την πρόσβασή τους στα λιπάσματα. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:
- ένα νέο καθεστώς ρευστότητας στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης για στήριξη σε περιόδους κρίσης,
- τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να καταβάλλουν νωρίτερα τις άμεσες ενισχύσεις στους αγρότες,
- και τη δυνατότητα προσαρμογής του προϋπολογισμού των άμεσων ενισχύσεων για το ημερολογιακό έτος 2027.
Το νέο καθεστώς ρευστότητας μπορεί να συγχρηματοδοτηθεί έως και κατά 65% από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και να αξιοποιήσει αδιάθετους πόρους που διαφορετικά θα χάνονταν. Τα κράτη μέλη μπορούν να προσθέσουν εθνική χρηματοδότηση έως και 200%. Για να εξασφαλιστεί η ταχεία εφαρμογή και να περιοριστεί η διοικητική επιβάρυνση, η στήριξη μπορεί να καταβάλλεται ως σταθερό ποσό ανά εκτάριο (hectare) και να υλοποιείται μέσω των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ.
Όσον αφορά τις προκαταβολές των άμεσων ενισχύσεων, τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να τις καταβάλλουν πριν από τις 16 Οκτωβρίου με αυξημένο ποσοστό προκαταβολής, βοηθώντας έτσι τους αγρότες να βελτιώσουν τη ρευστότητά τους.
Τέλος, η πρόταση θα προσφέρει στα κράτη μέλη πρόσθετη ευελιξία για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων, μέσω της προσαρμογής των κονδυλίων που διατίθενται για άμεσες ενισχύσεις το ημερολογιακό έτος 2027.
Επόμενα βήματα
Οι προτεινόμενες από την Επιτροπή στοχευμένες νομοθετικές τροποποιήσεις της ΚΑΠ θα διαβιβαστούν πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ για έγκριση.
Η πρόταση για το γεωργικό αποθεματικό, που προβλέπει συνολική οικονομική ανακούφιση ύψους 540 εκατ. ευρώ, θα τεθεί σε ψηφοφορία στα κράτη μέλη μέσω της Επιτροπής Κοινής Οργάνωσης των Αγορών, με τα αντίστοιχα εθνικά κονδύλια να καθορίζονται στην πρόταση. Εφόσον εγκριθεί από τα κράτη μέλη, η οριστική υιοθέτησή της προγραμματίζεται έως τα τέλη Ιουλίου 2026.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υλοποιεί το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα με στόχο να μειώσει την έκθεση των αγροτών σε μελλοντικές κρίσεις και, μέσω αυτών των ενεργειών, να ενισχύσει την επισιτιστική ασφάλεια, τη στρατηγική αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιστορικό
Τα λιπάσματα είναι απαραίτητα για τη γεωργική παραγωγή και αποτελούν σημαντικό μέρος του κόστους των αγροτών. Τους τελευταίους μήνες, γεωπολιτικά σοκ και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα έχουν αυξήσει τις τιμές των λιπασμάτων, ασκώντας ολοένα μεγαλύτερη πίεση στους αγρότες σε όλη την Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, το αυξημένο κόστος μπορεί να τους αναγκάσει να χρησιμοποιούν λιγότερα λιπάσματα, με κίνδυνο τη μείωση της ποιότητας και των αποδόσεων των καλλιεργειών. Εάν οι αγρότες δεν μπορούν να προμηθευτούν τα απαραίτητα λιπάσματα, αυτό μπορεί να επηρεάσει τις συγκομιδές, τα αγροτικά εισοδήματα, την ευρύτερη προσφορά τροφίμων και τελικά τις τιμές των τροφίμων.
Στις 19 Μαΐου 2026, η Κομισιόν παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, με στόχο τη στήριξη των αγροτών που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο κόστος και ελλείψεις λιπασμάτων, την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγωγές.
Το σχέδιο συνδυάζει άμεσα μέτρα στήριξης που αποσκοπούν στη βελτίωση της προσιτότητας και της ασφάλειας εφοδιασμού, με μακροπρόθεσμες δράσεις για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής λιπασμάτων, τη βελτίωση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού και την επιτάχυνση της μετάβασης σε βιολογικής προέλευσης, χαμηλών εκπομπών άνθρακα και κυκλικά λιπάσματα.
