Φόρτωση Text-to-Speech…
Η επίσκεψη του προέδρου του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν στην Αγκυρα και η συνάντησή του την Πέμπτη με τον ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κυρίως όμως οι τουρκικές ανησυχίες για τον «προσανατολισμό» της Βηρυτού στο προσεχές μέλλον, όπως αυτές αφέθηκαν να διαρρεύσουν σε συγκεκριμένα διεθνή Μέσα, δεν αποτελούν παρά μόνο ένα, το πιο πρόσφατο επεισόδιο του γεωπολιτικού ανταγωνισμού σε αυτή τη μικρή, αλλά κομβική χώρα της Μέσης Ανατολής.
Στο πιο πρόσφατο «επεισόδιο» του γεωπολιτικού ανταγωνισμού,
η Αγκυρα επικεντρώνεται στην ανάγκη ο Λίβανος να διατηρήσει
τουλάχιστον την ουδετερότητά του στην αντιπαλότητα Ισραήλ – Τουρκίας.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, το κύριο ενδιαφέρον της τουρκικής πλευράς ήταν εστιασμένο στην ανάγκη ο Λίβανος να διατηρήσει τουλάχιστον την ουδετερότητά του στην αντιπαλότητα Ισραήλ και Τουρκίας, ενώ εκφράστηκαν και ανησυχίες για το ενδεχόμενο η Βηρυτός να προσχωρήσει σε κάποια μορφή τριμερούς συνεργασίας με τη Λευκωσία και την Αθήνα, στο πρότυπο των σχημάτων που ήδη υπάρχουν με το Ισραήλ αλλά και την Αίγυπτο.
Οι ανησυχίες των Τούρκων εδράζονται στο γεγονός ότι στο τέλος του 2025 οριστικοποιήθηκε η εκκρεμούσα οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Κυπριακής Δημοκρατίας με τον Λίβανο, κάτι που συμπλήρωσε το παζλ προς τα νότια και τα νοτιοανατολικά, μετά τις παλαιότερες συμφωνίες με το Ισραήλ και την Αίγυπτο.
Στόχος της τουρκικής προσπάθειας είναι και η «αποξήλωση» του πλέγματος συμφωνιών της Λευκωσίας, που διασφαλίζουν την περιφερειακή αποδοχή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Η τουρκική προσπάθεια είναι γενικότερη και έχει στόχο την «αποξήλωση» όλου αυτού του πλέγματος συμφωνιών της Λευκωσίας, που διασφαλίζουν την περιφερειακή αποδοχή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και όχι την εκδοχή της Αγκυρας που αυτή τη στιγμή εκφράζεται μέσα από το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Υπενθυμίζεται ότι έως τώρα ουδεμία χώρα της περιοχής συμφωνεί με τη συγκεκριμένη αντίληψη της Τουρκίας, η οποία έχει αυτή τη στιγμή επικεντρώσει τις προσπάθειες της κατ’ αρχάς στη γεφύρωση των χασμάτων ανάμεσα στην Τρίπολη και τη Βεγγάζη, ώστε το τουρκολιβυκό μνημόνιο να εγκριθεί και από την ανατολική πλευρά της Λιβύης. Επίσης, στην Αγκυρα επιχειρούν να ασκήσουν πίεση και στη Συρία, ώστε η κυβέρνηση της Δαμασκού να καταλήξει σε συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με βάση τα συμφέροντα της Τουρκίας, αγνοώντας πλήρως την επήρεια της Κύπρου.
Η προσπάθεια τοποθέτησης της Αγκυρας έχει και ένα δεύτερο σημείο εκκίνησης. Στο τέλος του χρόνου λήγει η εντολή της Προσωρινής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL), μέρος της οποίας είναι τα τελευταία 20 χρόνια και ναυτική δύναμη. Σε αυτή τη ναυτική δύναμη συμμετέχουν ευθύς εξαρχής πολεμικά πλοία από την Ελλάδα και την Τουρκία. Η συμμετοχή φρεγάτας του Πολεμικού Ναυτικού (Π.Ν.) στη UNIFIL εξασφάλιζε μια σταθερή και μόνιμη παρουσία κοντά στην Κύπρο, λόγος επαρκής για την Αγκυρα να κρατάει ένα πολεμικό πλοίο στην ίδια αποστολή, ακόμη και αν οι τουρκικές ακτές ήταν πολύ κοντά στον Λίβανο.
Η λήξη της αποστολής στις 31 Δεκεμβρίου και η απόσυρση των διεθνών δυνάμεων από την περιοχή, που θα γίνει σταδιακά και εντός του 2027, έχει ήδη ανοίξει τις συζητήσεις εντός Ελλάδος για την ανάγκη να υπάρχει πλέον μια μονάδα του Π.Ν. στην Κύπρο, έστω και σε επίπεδο περιστασιακής στάθμευσης. Οι πρώτες εκτιμήσεις σχετικά με τη δυνατότητα αυτή έγιναν τους προηγούμενους μήνες, όταν ο «Κίμων» και σειρά φρεγατών τύπου ΜΕΚΟ του Π.Ν. αναπτύχθηκαν στην Κύπρο στο πλαίσιο της παροχής προστασίας από πιθανές πυραυλικές επιθέσεις. Επιπλέον, η στάθμευση F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο.
Στρατηγικός ανταγωνισμός
Αν σε αυτή τη σαφή κινητικότητα προστεθούν ορισμένα ακόμη στοιχεία, καθίσταται σαφές ότι η γεωπολιτική αξία της Κύπρου έχει αναβαθμιστεί. Η πρόσφατη συμφωνία της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη Γαλλία για τη στάθμευση πλοίων του γαλλικού Ναυτικού και άλλων στοιχείων των Ενόπλων Δυνάμεων σε βάσεις του νησιού αποτελεί το πιο σημαντικό παράδειγμα, καθώς δημιουργεί συνθήκες συνεργασίας με ένα κράτος-μέλος της Ε.Ε. Επιπλέον η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ιδιαίτερα στενή συνεργασία με το Ισραήλ, το οποίο διανύει φάση στρατηγικού ανταγωνισμού με την Τουρκία.
Η σχέση στον τομέα της άμυνας είναι εξαιρετικά στενή. Η Λευκωσία έχει ήδη αγοράσει από το 2019 κάποια μη επανδρωμένα αεροχήματα τύπου Aerostar Tactical UAS (TUAS), καθώς και τυφέκια για την Εθνική Φρουρά. Το πιο εξελιγμένο σύστημα που έχει προμηθευτεί η Κύπρος από το Ισραήλ είναι το αντιαεροπορικό-αντιβαλλιστικό σύστημα BARAK-MX, ενώ γίνονται συζητήσεις για επέκταση της αμυντικής συνεργασίας. Τελευταίο παράδειγμα αυτό των κύριων αρμάτων μάχης. Η Λευκωσία απέρριψε τη λύση που πρότεινε η Αθήνα για παραχώρηση παλαιών Leopard 1A5. Και έχει μπει σε πολύ προχωρημένες συζητήσεις για την αγορά αρμάτων μάχης από το Ισραήλ, τύπου Merkava III και Merkava IV, με σκοπό να αντικαταστήσει τα παλαιά, απαρχαιωμένα, ρωσικής κατασκευής τανκς της Εθνικής Φρουράς.
