Επείγουσα διεθνή συμφωνία για τον περιορισμό των αυτόνομων οπλικών συστημάτων ζητούν ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και η πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού Μιριάνα Σπόλιαριτς, προειδοποιώντας ότι η δυνατότητα μηχανών να επιλέγουν και να πλήττουν ανθρώπινους στόχους χωρίς άμεση ανθρώπινη παρέμβαση φέρνει τη διεθνή κοινότητα αντιμέτωπη με μια κρίσιμη ηθική και νομική πρόκληση.
Σε κοινή δήλωσή τους, οι δύο αξιωματούχοι τονίζουν ότι ο κόσμος βρίσκεται «επικίνδυνα κοντά» στην υπέρβαση μιας ηθικής κόκκινης γραμμής, καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από το διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο.
Ζητούν νομικά δεσμευτικούς κανόνες
Γκουτέρες και Σπόλιαριτς καλούν τα κράτη να ξεκινήσουν άμεσα διαπραγματεύσεις με στόχο την υιοθέτηση ενός νομικά δεσμευτικού μηχανισμού που θα προβλέπει σαφείς απαγορεύσεις και περιορισμούς στη χρήση αυτόνομων όπλων.
Όπως επισημαίνουν, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται πλέον σε γενικές αρχές, αλλά πρέπει να οδηγήσει σε συγκεκριμένους κανόνες για το ποια συστήματα θα επιτρέπονται και υπό ποιες προϋποθέσεις.
Η κοινή τους παρέμβαση έρχεται ενώ οι σχετικές διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιτευχθεί συνολική διεθνής συμφωνία.
Οι φόβοι για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο πεδίο της μάχης
Οι μεγαλύτερες ανησυχίες αφορούν συστήματα που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη και μπορούν να λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις χωρίς συνεχή ανθρώπινο έλεγχο.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι τέτοιες τεχνολογίες μπορεί να αποδειχθούν απρόβλεπτες, ιδιαίτερα σε σύνθετα πεδία μάχης όπου η διάκριση μεταξύ μαχητών, τραυματιών, αμάχων ή στρατιωτών που παραδίδονται είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Παράλληλα, τίθεται και ζήτημα λογοδοσίας, καθώς σε περίπτωση θανατηφόρου λάθους δεν είναι πάντα σαφές ποιος φέρει την ευθύνη: ο κατασκευαστής, ο προγραμματιστής, ο στρατιωτικός χειριστής ή η διοίκηση που ενέκρινε τη χρήση του συστήματος.
Ήδη χρησιμοποιούνται πλήρως αυτόνομα συστήματα
Πλήρως αυτόνομα οπλικά συστήματα χρησιμοποιούνται ήδη από ορισμένους στρατούς, κυρίως σε αμυντικούς ρόλους, όπως σε αντιπυραυλικά συστήματα που είναι εγκατεστημένα σε πολεμικά πλοία.
Μέχρι σήμερα, πάντως, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες ότι τέτοια συστήματα χρησιμοποιούνται συστηματικά για αυτόνομη στοχοποίηση ανθρώπων χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Η ανησυχία, ωστόσο, αυξάνεται καθώς η χρήση ημιαυτόνομων και αυτόνομων τεχνολογιών έχει διευρυνθεί σε σύγχρονες συγκρούσεις, από την Ουκρανία και τη Γάζα μέχρι το Σουδάν, το Ιράν και τον Κόλπο.
Κρίσιμη η διάσκεψη της Γενεύης
Οι δύο αξιωματούχοι ζητούν οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις να ξεκινήσουν τον Νοέμβριο, στο πλαίσιο διάσκεψης στη Γενεύη για τα αυτόνομα οπλικά συστήματα.
Εκπρόσωποι κρατών αναμένεται να συναντηθούν ήδη από την επόμενη εβδομάδα, καθώς εντείνονται οι πιέσεις για τη δημιουργία διεθνών κανόνων πριν η τεχνολογία προχωρήσει ακόμη περισσότερο.
Οι σχετικές συνομιλίες έχουν ξεκινήσει από το 2014 και έχουν καταγράψει κάποια πρόοδο, όμως οι δυνατότητες των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν εξελιχθεί πολύ ταχύτερα από το θεσμικό πλαίσιο που καλείται να τις ελέγξει.
