Η επιβεβαίωση του στρατηγικού χαρακτήρα της σχέσης της Ελλάδας με την Αίγυπτο, ανεξαρτήτως εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή, όπως τα αναδυόμενα σχήματα συνεργασίας, μεταξύ των οποίων η συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, ήταν το βασικό συμπέρασμα της χθεσινής συνάντησης του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι στο Ελ Αλαμέιν και της τριμερούς που είχαν στη συνέχεια και με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη. Με την ευκαιρία ο κ. Μητσοτάκης έστειλε και από το Ελ Αλαμέιν μήνυμα προς την Τουρκία, υπογραμμίζοντας ότι «η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν και επιδιώκει σταθερότητα μέσα από λειτουργικές σχέσεις με βάση το διεθνές δίκαιο». Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι «σταθερότητα δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα, ούτε ανοχή σε τετελεσμένα. Συνεπώς η Ελλάδα δεν φοβάται ούτε να υπερασπιστεί τις θέσεις της με αυτοπεποίθηση ούτε και να συνομιλήσει».
Ο κ. Μητσοτάκης περιέγραψε τη σχέση με την Αίγυπτο ως υπόδειγμα για την περιφερειακή συνεργασία στην περιοχή, αναφερόμενος εμμέσως και στη συμφωνία που έγινε το 2020, τμηματικής οριοθέτησης ΑΟΖ. «Οταν υπάρχει πολιτική βούληση, αλλά και προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα, μπορούμε να πετύχουμε αμοιβαία επωφελείς συγκλίσεις, ενισχύοντας παράλληλα τη σταθερότητα στην περιοχή», ανέφερε ενδεικτικά.
Ο κ. Σίσι, από την πλευρά του, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργειακή διασύνδεση με την Ελλάδα (GREGY), στη συνεργασία στον τομέα του φυσικού αερίου, αλλά και στον συντονισμό των τριών χωρών σε θέματα άμυνας και ασφάλειας (λίγο βορειότερα από το Ελ Αλαμέιν, στην Κρήτη, διεξάγεται η τελική φάση τής κυρίως ελληνοαιγυπτιακής άσκησης «Μέδουσα ’26»). Οπως η «Κ» υπογράμμισε και στο χθεσινό φύλλο της, η συνάντηση των δύο ηγετών είχε ακριβώς τον χαρακτήρα να γίνει κατανοητό προς όλες τις κατευθύνσεις ότι ο πυρήνας των ελληνοαιγυπτιακών σχέσεων δεν τροποποιείται. Αντιθέτως, στο κείμενο της κοινής διακήρυξης Ελλάδας, Αιγύπτου και Κυπριακής Δημοκρατίας καταγράφεται μια συνολικότερη σύμπνοια των τριών κρατών σε μια σειρά από γεωπολιτικά μέτωπα κρίσιμα για την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.
Στην κοινή διακήρυξη της τριμερούς υπογραμμίζεται πως «συμφωνίες ή μνημόνια κατανόησης για την οριοθέτηση ή τη θαλάσσια δικαιοδοσία θα πρέπει να συνάπτονται σε συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο».
Κατ’ αρχάς στη διακήρυξη υπογραμμίζεται η στήριξη στον μηχανισμό της τριμερούς συνεργασίας, ενώ επαναλαμβάνεται ότι «συμφωνίες ή μνημόνια κατανόησης για την οριοθέτηση ή τη θαλάσσια δικαιοδοσία θα πρέπει να συνάπτονται σε συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο, περιλαμβανομένης της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), όπως και των κοινώς συμφωνημένων αρχών στο τριμερές μας πλαίσιο». Η συγκεκριμένη αποστροφή αποτελεί μια ευθεία αρνητική απάντηση και της Αιγύπτου στο ενδεχόμενο να υποκύψει στις τουρκικές πιέσεις και να υπογράψει κάτι ανάλογο με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο, εμμέσως πλην σαφώς, απορρίπτεται.
Στη διακήρυξη υπογραμμίζεται, επιπλέον, ότι οι τρεις χώρες υποστηρίζουν την επίλυση του Παλαιστινιακού με την ίδρυση κράτους στα όρια του 1967, με την Ανατολική Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα και τη νομική συνέχεια μεταξύ της Δυτικής Οχθης και της Λωρίδας της Γάζας. Επίσης, καταδικάζονται οι ενέργειες εποικισμού από Εβραίους εποίκους και εκτοπισμού των Παλαιστινίων. Οι τρεις χώρες ζητούν, ακόμη, τον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου, ενώ για τη Λιβύη συμφωνούν στην ανάγκη επίτευξης της εθνικής ενότητας «χωρίς ξένες παρεμβάσεις».
Οπως ήταν λογικό, στη διακήρυξη περιλαμβάνεται αναφορά στο μεγάλο έργο διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου, το GREGY. Υπάρχουν αναφορές και σε ζητήματα υψίστης εθνικής προτεραιότητας για την Αίγυπτο, όπως η απρόσκοπτη πρόσβαση του Καΐρου στα ύδατα του Νείλου, με ευθεία αναφορά στην ανάγκη η Αιθιοπία να μην περάσει τα όρια του διεθνούς δικαίου με το Φράγμα της Αναγέννησης που έχει κατασκευάσει. Υπογραμμίζεται, ακόμη, η ολοκληρωμένη εταιρική σχέση της Αιγύπτου με την Ε.Ε., που αποτελεί πυλώνα υποστήριξης του Καΐρου σε σειρά ζητημάτων.
Η Αγκυρα και οι αποστάσεις της Αιγύπτου
Η χθεσινή επίσκεψη αποτέλεσε ένα σαφές μήνυμα και προς την Αγκυρα, σχετικά με τα όρια που μπορεί να έχει η επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο. Το μήνυμα αυτό προέρχεται κυρίως από το Κάιρο που, δεν πρέπει να λησμονείται, ακολουθεί μια εξωτερική πολιτική που αποφεύγει την αποκλειστική ένταξη σε ένα στρατόπεδο. Αυτό φάνηκε και πριν από λίγες ημέρες, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του προέδρου της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, όταν Πεκίνο και Κάιρο συμφώνησαν σε ακόμη μεγαλύτερη συνεργασία, όχι μόνο στον τομέα της οικονομίας αλλά και της ασφάλειας.
Η Αίγυπτος έμεινε μακριά από τη Συμφωνία Κοινής Αμυνας της Μέκκας, παρά τις πιέσεις της Τουρκίας, διότι στο Κάιρο αντιμετωπίζουν αρκετά περιφερειακά μέτωπα διαφορετικά από τους Σαουδάραβες ή τους Τούρκους. Επιπλέον, η σχέση της Αιγύπτου με το Ισραήλ είναι κρίσιμη για την ασφάλεια της μεγάλης αραβικής χώρας και, παρά τη διαφωνία για το Παλαιστινιακό, το Κάιρο δεν προτίθεται να μεταπηδήσει δίχως απολύτως κάποιον προηγούμενο σχεδιασμό σε ένα οιονεί αντιισραηλινό σχήμα. Το στενό φλερτ της Αγκυρας αναδεικνύει, πάντως, τον κομβικό χαρακτήρα της Αιγύπτου στα ζητήματα της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου. Διότι μπορεί στο Ριάντ και στον Κόλπο να βρίσκονται τα «ταμεία» του αραβικού κόσμου, αλλά η καρδιά του εξακολουθεί να χτυπάει στο Κάιρο.
