Ο Λίβανος αποφάσισε να καταργήσει τη θανατική ποινή και έγινε έτσι το πρώτο κράτος στη Μέση Ανατολή που προχώρησε σε αυτή τη σημαντική για τα ανθρώπινα δικαιώματα μεταρρύθμιση.
Το κοινοβούλιο του Λιβάνου, χθες Τρίτη, υπερψήφισε της κατάργησης της θανατικής ποινής και την αντικατάστασή της με ισόβια κάθειρξη με καταναγκαστική εργασία.
Στην πραγματικότητα από τον Ιανουάριο του 2004 δεν είχε γίνει καμία εκτέλεση στη χώρα, αλλά τα δικαστήρια συνέχιζαν να εκδίδουν δεκάδες θανατικές ποινές.
Στα τέλη του 2025 εκκρεμούσαν θανατικές ποινές για 85 κρατούμενους, σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης του Λιβάνου.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για τις θανατικές ποινές και τις εκτελέσεις, μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025 τα τρίτα τέταρτα των χωρών του κόσμου είχαν καταργήσει τη θανατική ποινή με νόμο ή στην πράξη, δηλαδή δεν την είχαν εφαρμόσει για πάνω από δέκα χρόνια.
Ορισμένες χώρες έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή μόνο για τα «κοινά εγκλήματα» και τη διατηρούν για τα «σύνθετα» ή «εξαιρετικά» εγκλήματα. Ο όρος αναφέρεται σε εγκλήματα που διαπράττονται βάσει στρατιωτικού δικαίου ή σε συνθήκες που χαρακτηρίζονται «εξαιρετικές» (όπως σε καιρό πολέμου).
Η κατάταξη της Διεθνούς Αμνηστίας είναι η εξής:
- Κατάργηση θανατικής ποινής για όλα τα εγκλήματα: 113 χώρες
- Κατάργηση θανατικής ποινής μόνο για τα κοινά εγκλήματα: 9 χώρες
- Κατάργηση θανατικής ποινής στην πράξη: 23 χώρες
- Διατήρηση και εφαρμογής θανατικής ποινής: 54 χώρες
Ο παρακάτω χάρτης παρουσιάζει τη θέση κάθε χώρας όσον αφορά τη θανατική ποινή:
Με κίτρινο οι χώρες που διατηρούν τη θανατική ποινή Με το πιο σκούρο πράσινο, οι χώρες που την έχουν καταργήσει με νόμο Με το πιο ανοιχτό πράσινο οι χώρες που τη διατηρούν για «ειδικά» εγκλήματα Με το ακόμα πιο ανοιχτό πράσινο οι χώρες που δεν την έχουν εφαρμόσει για περισσότερο από μία δεκαετία
Στις χώρες που διατηρούν τη θανατική ποινή περιλαμβάνονται οι ΗΠΑ και η Κίνα. Ομοίως η Ιαπωνία, η Ινδία, το Πακιστάν, η Αίγυπτος, η Λιβύη και άλλες όπως φαίνεται στον χάρτη.
Η Ρωσία έχει να εφαρμόσει τη θανατική ποινή για πάνω από μία δεκαετία, όπως μεταξύ άλλων και η Τυνησία, η Αλγερία και το Μαρόκο.
Αρκετά είναι επίσης τα κράτη της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής που έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή.
Το Ισραήλ ανήκει στις χώρες που προβλέπει θανατική ποινή στα στρατοδικεία, κάτι που όμως δεν έχει συμβεί από την ίδρυση του κράτους το 1948. Ωστόσο το ισραηλινό κοινοβούλιο θέσπισε τον Μάρτιο του 2026 τη θανατική ποινή για τους «τρομοκράτες», η οποία στην πράξη θα ισχύει μόνο για τους Παλαιστίνιους που κρίνονται ένοχοι για αντιισραηλινές επιθέσεις.
Το νομοσχέδιο, που προκάλεσε την αντίδραση του ΟΗΕ και πολλών κρατών για διάκριση εναντίον των Παλαιστινίων και υπονόμευση των δεσμεύσεων που είχε αναλάβει το Ισραήλ σε ό,τι αφορά τις δημοκρατικές αρχές ανέφερε:
«Οποιοσδήποτε προκαλεί σκόπιμα ή από αδιαφορία τον θάνατο ενός Ισραηλινού πολίτη για λόγους ρατσισμού ή εχθρότητας προς μια κοινότητα, και με στόχο να βλάψει το Κράτος του Ισραήλ και την αναγέννηση του εβραϊκού λαού στη χώρα του, θα αντιμετωπίζει τη θανατική ποινή».
Αύξηση των εκτελέσεων το 2025 – Εκτίναξη στο Ιράν
Η Διεθνής Αμνηστία κατέγραψε αύξηση 78% των εκτελέσεων παγκόσμια το 2025. Ειδικότερα το 2025 υπήρξαν 2.707 εκτελέσεις έναντι 1.518 το 2024. Η οργάνωση απέδωσε την αύξηση αυτή κυρίως στις εκτελέσεις στο Ιράν, οι οποίες υπερδιπλασιάστηκαν από 972 το 2024 σε τουλάχιστον 2.159 το 2025.
Στην παραπάνω καταγραφή δεν περιλαμβάνεται η Κίνα, για την οποία η Διεθνής Αμνηστία δεν έχει στοιχεία.
Διπλασιασμός των εκτελέσεων στις ΗΠΑ
Στις ΗΠΑ, που η Διεθνής Αμνηστία κάνει καμπάνια για την κατάργηση της θανατικής ποινής, υπάρχουν οι περισσότερες μέθοδοι θανάτωσης ανθρώπων (έξι) από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο.
«Αλλά ανεξάρτητα από τη μέθοδο, η εγγενής σκληρότητα της θανατικής ποινής παραμένει εμφανής σε κάθε εκτέλεση. Απλώς δεν υπάρχει ανθρώπινος τρόπος εκτέλεσης κάποιου», σημειώνει η οργάνωση.
Ο αριθμός των πολιτειών που επιτρέπουν την εκτέλεση έχει μειωθεί από 40 σε 27 και ο αριθμός των ατόμων που βρίσκονται σε πτέρυγα μελλοθανάτων έχει μειωθεί από πάνω από 4.300 σε λιγότερο από 2.000 άτομα για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1980.
Ωστόσο το 2025, με την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, ο αριθμός των εκτελέσεων στις ΗΠΑ σχεδόν διπλασιάστηκε σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Έντεκα πολιτείες εκτέλεσαν συνολικά 47 άτομα το 2025, ο υψηλότερος αριθμός από το 2009.
Μέχρι στιγμής, το 2026 έχουν γίνει 19 εκτελέσεις. Μάλιστα σήμερα αμερικανικά ΜΜΕ αναφέρουν ότι για πρώτη φορά από το 2010 θα εκτελεστούν τρείς άνθρωποι σε μία ημέρα.
Θανατική ποινή στην Ελλάδα
Η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα έγινε το 1972. Στο Σύνταγμα το 1975 μετά την πτώση της χούντας ορίστηκε επίσημα πως απαγορεύεται η επιβολή θανατικής ποινής σε καιρό ειρήνης με μόνη εξαίρεση τις περιπτώσεις εσχάτης προδοσίας.
Όπως γράφει σχετικά ο Γεώργιος Κ. Μακαγιός στο syntagmawatch.gr, η πλήρης απαγόρευση επιβολής της εσχάτης των ποινών σε κατηγορουμένους δεν επετεύχθη με το Σύνταγμα του 1975 αλλά με νόμο του ΠΑΣΟΚ το 1993 με τη σχετική διάταξη να αναφέρει:
«Η ποινή του θανάτου καταργείται. Όπου στις κείμενες διατάξεις προβλέπεται για ορισμένη αξιόποινη πράξη αποκλειστικώς η ποινή του θανάτου, νοείται ότι απειλείται η ποινή της ισόβιας κάθειρξης. Αν η ποινή του θανάτου προβλέπεται διαζευκτικώς με άλλη ποινή, νοείται ότι απειλείται μόνο η τελευταία».
Στη συνέχεια η συνταγματική αναθεώρηση του 2001 κατοχύρωσε την κατάργηση της θανατικής ποινής, με εξαίρεση τα κακουργήματα σε καιρό πολέμου.
Η πλήρης και ρητή απαγόρευση της ποινής του θανάτου σε οποιαδήποτε περίπτωση (ακόμα και σε καιρό πολέμου) υιοθετήθηκε από το Ελληνικό Κράτος με το «13ο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών σχετικά με την κατάργηση της θανατικής ποινής σε όλες τις περιστάσεις» το 2004.
