“Να είσαι καλό παιδί”…”Να είσαι σωστός, ευγενικός, να μην δυσαρεστείς και να μην ενοχλείς τους άλλους”… “Να είσαι φρόνιμος, ήρεμος, βολικός, με κατανόηση για τους άλλους…” Συμβουλές και απαιτήσεις που έγιναν μοτίβο συμπεριφοράς και που αναπόφευκτα οδηγούν αργότερα σε απρόσωπες, καταπιεσμένες ίσως ακόμα και θλιμμένες προσωπικότητες που θα πασχίζουν ατέρμονα να χτίσουν τη ζωή τους “χωρίς να ενοχλήσουν” τους άλλους.
Το σύνδρομο του καλού παιδιού είναι σαν να έχει ενεργοποιήσει κάποιος μόνιμα ένα mute στο εσωτερικό του σύστημα. Ουσιαστικά κάνεις τα πάντα για να είσαι το καλό παιδί της υπόθεσης, της κάθε υπόθεσης, με το όποιο εσωτερικό κόστος! Γίνεσαι εκείνος που κάνει πάντα το καλό, το σωστό, το συνετό προς τα έξω. Μια φαινομενικά αψεγάδιαστα καλή συμπεριφορά που κρύβει αυτό που εσένα μπορεί να σε διαλύει ή να σε καταπιέζει. Εκείνο το ατσαλάκωτο καλό παιδάκι που δεν έχει ελλείψεις ή αδυναμίες, δεν λερώνει τα ρούχα του όταν παίζει με φίλους, δεν κάνει φασαρία για να μην ενοχλήσει τους άλλους, δεν κάνει λάθη και δεν αποτυγχάνει ποτέ. Μεγαλώνοντας το παιδί αυτό γίνεται ένας ενήλικας που δεν έχει μάθει να βλέπει τον εαυτό του, δεν βλέπει τις δικές του ανάγκες για να τις ικανοποιήσει, επιθυμίες ή όνειρα, και γι’ αυτό πάντα οι ανάγκες των άλλων είναι πιο πάνω από τις δικές του. ‘Έχει πια αφομοιώσει στο σύστημα του, πως πρέπει πρωτίστως να ευχαριστεί τους άλλους με την αστείρευτη καλοσύνη του, την τελειότητα και την ανορίοτη διαθεσιμότητά του. Χωρίς φυσικά να τους κουράζει με τα δικά του, τα δικά του είναι πάντα λιγότερο σημαντικά από όλα τα υπόλοιπα και έχει μάθει εξ αρχής να τα βάζει στην άκρη,
Advertisment
Σύμφωνα με έρευνες οι επιπτώσεις του να είσαι ο pleaser, το καλό παιδί που λέμε με απλά λόγια, είναι πολλές. Τόσο στην σωματική όσο και στην ψυχική μας υγεία.
1. Αυξημένο άγχος και κατάθλιψη.
Οι έρευνες μάς δείχνουν ολοένα και περισσότερο ότι οι άνθρωποι που καταπιέζουν τις ανάγκες τους για να ευχαριστούν συνεχώς τους άλλους έχουν αυξημένο κίνδυνο για anxiety disorder και depression. Η ψυχολόγος Dania Crowley Jack στην θεωρία Self Silencing έδειξε πως τα άτομα που καταπιέζουν συναισθήματα για να διατηρούν αρμονία και ησυχία στις σχέσεις τους παρουσιάζουν σημαντικά επίπεδα κατάθλιψης.
2. Χρόνιο στρες και δυσλειτουργία του οργανισμού.
Η συνεχής ανάγκη να μην απογοητεύεις κανέναν να μην αποτυγχάνεις και να είσαι πάντα σωστός, ενεργοποιεί μόνιμα τον μηχανισμό στρες. Σαν να έχουμε μόνιμα το panic button πατημένο στην προσωπική μας κονσόλα. Αυτό σημαίνει έναν οργανισμό που έχει συνεχώς: αυξημένη κορτιζόλη (η ορμόνη του άγχους), κόπωση, διαταραχές ύπνου, χαμηλότερη άμυνα του οργανισμού συνολικά. Ο ερευνητής Robert Sapolsky έδειξε ότι το χρόνιο ψυχολογικό στρες ενεργοποιεί το stress response (την απόκρισή μας στο στρες) και επηρεάζει το ανοσοποιητικό, τον μεταβολισμό και το καρδιαγγειακό σύστημα.
Advertisment
3. Ψυχοσωματικά συμπτώματα.
Η καταπίεση συναισθημάτων συνδέεται ακόμα και με σωματικά προβλήματα όπως: πονοκεφάλους, μυϊκή ένταση, στομαχικά προβλήματα, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Η ψυχολόγος James.W Pennebaker έδειξε ότι η μη υγιής έκφραση των συναισθημάτων μας σχετίζεται με περισσότερα ψυχοσωματικά συμπτώματα και χειρότερη λειτουργία ανοσοποιητικού.
4. Προβλήματα στις σχέσεις και εξουθένωση.
Τα άτομα που δεν βάζουν όρια και γίνονται οι βολικοί για να μην ενοχλήσουν τους άλλους, παραβιάζοντας οικειοθελώς τα δικά τους όρια και την αυτοεκτίμησή τους, συχνά φαίνεται ότι: αναλαμβάνουν υπερβολικές ευθύνες, φοβούνται τις συγκρούσεις, νιώθουν ότι τους εκμεταλλεύονται. Αυτό οδηγεί φυσικά σε συναίσθημα εξουθένωσης. Μελέτες στην Health Psychology δείχνουν ότι το μοτίβο αυτό, γνωστό ως “people pleasing”, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για burnout και συνολικά χαμηλότερη ψυχική ευημερία.
Οι έρευνες και οι μελέτες για τις επιπτώσεις της χρόνιας εσωτερικής καταπίεσης και της ανάγκης διατήρησης της εικόνας του καλού παιδιού είναι πολλές και όλες τους υπογραμμίζουν πόσο ψυχοφθόρο είναι το τίμημα αυτής της καλής εικόνας. Το θέμα είναι εμείς αν θα το λάβουμε σοβαρά υπόψιν μας. Και αν, πέρα από τι λένε οι έρευνες, θα επιλέξουμε να αφουγκραστούμε τον δικό μας εσωτερικό ψίθυρο, που κάπου μέσα στην φασαρία μας ζητάει να κόψουμε αυτόν τον κύκλο, και να ξεφύγουμε από αυτήν την pleaser ταυτότητα που τον έχουμε εγκλωβίσει.
Αντί λοιπόν για το τόσο περιοριστικό “να είσαι καλό παιδί”, είναι η ώρα να μας επιτρέψουμε να πούμε στον εαυτό μας “να είσαι απλά χαρούμενος, ζωντανός και ελεύθερος.” Δηλαδή ένας άνθρωπος που θα λογαριάζει τον εαυτό του και τις ανάγκες του για εξίσου σημαντικές με των άλλων γύρω του. Που δεν θα τρέχει πάντοτε να ικανοποιεί και να ευχαριστεί τους άλλους κόντρα σε αυτό που ο ίδιος έχει ανάγκη, που δεν θα είναι πάντοτε διαθέσιμος για τους άλλους υποβιβάζοντας την δική του αξία ξανά και ξανά. Που θα είναι έτοιμος να πει και ΟΧΙ εκεί που το μέσα του δεν αντέχει άλλο ή απλά δεν θέλει, αντί να ξεστομίζει το ένα ψεύτικο ναι μετά το άλλο. Ένας ενήλικας που δεν θα φοβάται να γίνει ο δυσάρεστος ή ο “κακός της υπόθεσης”, ούτε θα τρέμει να ξεβολέψει τους άλλους, αλλά θα μπορεί να εκφράζει τον θυμό, τα όρια και τα συναισθήματα του με υγιή τρόπο αντί να τα καταπίνει σε βάρος της δικής του ψυχικής υγείας.
Ίσως έτσι, αν εμείς γίνουμε αυτοί οι ενήλικες, να μπορέσουμε αργότερα να βοηθήσουμε τα ίδια μας τα παιδιά να μην μεγαλώσουν σαν “καλά παιδιά”, φυλακισμένα σε αυτήν την καθολική και γυάλινη καλοσύνη. Ίσως ελευθερώνοντας εμάς να ελευθερώσουμε κι εκείνα… να τα γεννήσουμε, να τα αγαπήσουμε και να τα αναθρέψουμε επιτρέποντάς τους να είναι απλά όπως είναι…παιδιά….και όχι καλά παιδιά!
