Αν σας έλεγαν ότι το ελληνικό διαβατήριο είναι ένα από τα πιο ισχυρά στον κόσμο, θα το πιστεύατε; Και όμως είναι. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Διαβατηρίων, βρίσκεται στην τρίτη κατηγορία (σκορ κινητικότητας 174) και επιτρέπει στους κατόχους του να ταξιδεύουν παντού στον κόσμο.
Τι σημαίνει το σκορ κινητικότητας; Ότι κάποιος που κατέχει ελληνικό διαβατήριο μπορεί να ταξιδέψει σε 120 χώρες με το εισιτήριο και τη βαλίτσα του. Σε άλλες 28 να πάρει βίζα κατά την άφιξή του. Για 12 χώρες χρειάζεται να κάνει μια ταχεία ηλεκτρονική αίτηση (ΕΤΑ). Σε άλλες 27 απαιτείται ηλεκτρονική αίτηση και υποβολή εγγράφων. Και σε 11, να πάει αυτοπροσώπως στο προξενείο της χώρας που τον ενδιαφέρει και να υποβάλει εγγράφως αίτηση και έγγραφα. Δεν υπάρχει χώρα που να αρνείται να δεχθεί ταξιδιώτη με ελληνικό διαβατήριο.
Το ελληνικό διαβατήριο είναι στην τρίτη κατηγορία / πηγή: The Guardian
Πρώτες οι ΗΠΑ
Στην ίδια λίστα, το ισχυρότερο διαβατήριο (1η κατηγορία) είναι αυτό των ΗΠΑ (σκορ κινητικότητας 182). Στη δεύτερη είναι τα διαβατήρια της Γαλλίας και της Ισπανίας (175).
Η Ελλάδα (σκορ 174) βρίσκεται στην ίδια κατηγορία με τις Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Μαλαισία, Ολλανδία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Σιγκαπούρη, Σουηδία και Ελβετία.
Το σκορ κινητικότητας που έχει ένα διαβατήριο δεν είναι συμβολικό. Μπορεί ένα διαβατήριο με σφραγίδες από διάφορα μέρη του κόσμου να έχει έναν ρομαντισμό, αλλά υπάρχει πολύς πραγματισμός.
Το διαβατήριο είναι επίσης σύμβολο των παγκόσμιων ανισοτήτων και των μεταβαλλόμενων γεωπολιτικών εξελίξεων. Οι χώρες ανεβαίνουν και κατεβαίνουν στη λίστα με βάση τα παραπάνω.
Πώς ανεβαίνεις κατηγορία
Τα τελευταία 10 χρόνια, περισσότερες χώρες έχουν ανέβει κατηγορία. Η πρώτη εντύπωση είναι ότι ο κόσμος γίνεται περισσότερο ανοιχτός για όσους αγαπούν να ταξιδεύουν –για αναψυχή ή για δουλειά. Αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι.
Σύμφωνα με τον Αρμάν Αρτόν, που διαχειρίζεται τον Παγκόσμιο Δείκτη Διαβατηρίων, τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι ένας αυξανόμενος αριθμός χωρών υπογράφει συμφωνίες εισόδου χωρίς θεώρηση.
Εξηγεί στον Guardian ότι η ισχύς των διαβατηρίων των μικρών νησιωτικών εθνών αυξήθηκε καθώς απέκτησαν καθεστώς απαλλαγής από θεώρηση από τις αναπτυσσόμενες χώρες. Πιθανώς, λόγω των μικρών πληθυσμών αυτών των χωρών. Δεν θεωρούνται απειλή για την εθνική ασφάλεια πολλές κυβερνήσεις βλέπουν ως ηθική υποχρέωση να προσφέρουν ταξίδια χωρίς βίζα σε άτομα που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης.
Άλλα διαβατήρια όμως χάνουν ισχύ. Το Βανουάτου έπεσε 14 μονάδες όταν η ΕΕ και η Βρετανία το αφαίρεσαν από τον κατάλογο απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, λόγω ανησυχιών για το πρόγραμμα υπηκοότητας επενδυτών του Βανουάτου. Οι ΗΠΑ, αν και πρώτες, έχασαν πέντε μονάδες. Κυρίως λόγω των χωρών που εφάρμοσαν την αμοιβαιότητα στα συστήματα θεωρήσεών τους, όταν η Ουάσιγκτον αυστηροποίησε τις απαιτήσεις για την έκδοση βίζας.
Ποιοι βρίσκονται χαμηλά στη λίστα
Υπάρχουν επίσης χώρες όπως το Αφγανιστάν, το Ιράκ, η Συρία, το Πακιστάν και η Σομαλία, για τις οποίες ο κόσμος εξακολουθεί να είναι ως επί το πλείστον κλειστός. Όποιος έχει αφγανικό διαβατήριο μπορεί να ταξιδέψει χωρίς βίζα μόνο σε τρεις χώρες. Ενώ θα πρέπει να υποβάλει αίτηση για βίζα σε προξενείο πριν ταξιδέψει σε 113 χώρες.
Το αδύναμο διαβατήριο μπορεί να προκαλέσει προβλήματα ακόμη και σε πρόσωπα που έχουν σημαντικά επιτεύγματα. Παράδειγμα ο Ομάρ Αρτάν, που επρόκειτο να γίνει ο πρώτος διαιτητής από τη Σομαλία που θα διαιτητεύσει σε Μουντιάλ. Του απαγορεύτηκε η είσοδος στις ΗΠΑ.
Ενώ ο εικαστικός καλλιτέχνης Σάιεντ Χουσεΐν, από το Πακιστάν, έλαβε άδεια παραμονής στις ΗΠΑ το 2019. Χρειάστηκαν τρεις προσπάθειες μέχρι να του χορηγηθεί τελικά η βίζα, ώστε να μπορέσει να ταξιδέψει το 2024.
Ισχυρό διαβατήριο και κλειστά σύνορα
Ένα άλλο στοιχείο είναι πόσο ανοιχτές στον κόσμο είναι οι χώρες. Οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία κατέχουν μερικά από τα ισχυρότερα διαβατήρια στον κόσμο, ωστόσο διατηρούν τα σύνορά τους σχετικά κλειστά. Από την άλλη πλευρά, χώρες όπως το Νότιο Σουδάν, η Νιγηρία, η Αιθιοπία και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό έχουν αδύναμο διαβατήριο. Οι πολίτες του χρειάζονται βίζα για να ταξιδέψουν στους περισσότερους προορισμούς. Οι ίδιες όμως δέχονται σχετικά εύκολα ξένους επισκέπτες.
Οι περιορισμοί της Σένγκεν
Οι 29 ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στη συμφωνία Σένγκεν (συν τέσσερις που εφαρμόζουν τους ίδιους κανόνες), παρέχουν πρόσβαση χωρίς βίζα σε σχεδόν τις μισές χώρες του κόσμου.
Ωστόσο, τα άτομα που δεν μπορούν να ταξιδέψουν χωρίς βίζα πρέπει να λάβουν βίζα εκ των προτέρων από ένα προξενείο. Αυτό ισχύει κυρίως για κατόχους διαβατηρίων από τη νότια και νοτιοανατολική Ασία, τη βόρεια Αφρική, την κεντρική Ασία, τη Μέση Ανατολή και το μεγαλύτερο μέρος της Υποσαχάριας Αφρικής.
